Speeltuig

De instrumenten waar we op spelen zijn natuurlijk niet uit de middeleeuwen (was dat maar zo!), maar zoveel mogelijk getrouwe kopieën. We noemen dat ook wel authentieke instrumenten. Met veel plezier bespelen we ze om middeleeuwse muziek te kunnen maken. Zeer veel verschillende klankkleuren zijn met onderstaande instrumenten te maken.

Onze middeleeuwse muziekinstrumenten op alfabetische volgorde:

Lijsttrommel

Aardewerk lijsttrom (lijsttrom)
Kleine aardewerk lijst trommeltje met origine uit noord Afrika.

 

 

 

 

Vaastrom - Darbouka

Aardewerk vaastrom (darbuka)
Op een van de plaatjes uit de Codex: Catiga's de Santa Maria (13de eeuw) staat dit instrument prachtig afgebeeld gespeeld door een vrouw. Maar het werd natuurlijk in de Arabische landen al veel eerder gebruikt.

 

 

 

Beender fluitje

Beender Fluitjes

 

 

 

middeleeuwse bekkens

Bekkens 
Uit acheologische opgravingen blijkt dat de Assyriërs (800 voor Christus), de Chinezen en Grieken (500 voor Christus) reeds cimbalen of bekkens kenden.

 

 

Bellenband

 

Bellenband

 

 

 

BlokfluitBlokfluiten (diverse maten en stemmingen)
(Blok) Fluiten zijn er in alle soorten en maten en werden door de Egyptenaren en Chinezen al lang voor onze jaartelling gebruikt.

 

castagnetten

Castagnettes
Castagnetten waren al bekend bij de oude Grieken en Egyptenaren.

 

 

 

ChalumeuaChalumeau
Verwant aan de Alboka (Spanje), hornpipe (Engeland) en de zhaleika (Rusland) en natuurlijk de duduk (Armenië) die al lang voor onze jaartelling voorkwam.

 

citole de arco

Citole de arco
Citolen zijn gitaarachtige middeleeuwse instrumenten die in de 12de en de 13 de eeuw heel populair waren. Misschien in Spanje als eerste ook met de strijkstok werden bespeeld. Typerend is de koninklijke bladvorm van de klankkast.

 

 

 

 

Doedelzak (Hatting)Doedelzak
De doedelzak bestond vermoedelijk al 2000 jaar voor Christus in India, Pakistan en Iran. Waarschijnlijk is dit blaasinstrument door de tochten van Alexander de Grote naar het westen gekomen.

 

DraailierDraailier
Een voorloper van de draailier was het organistrum, later het symphonia en bekend sinds de 10de eeuw. Vanaf de 12de eeuw werd deze steeds bekender in Europa.

 

 

middeleeuwse dwarsfluit Dwarsfluit
De middeleeuwse dwarsfluit (in D) heeft 6 vingergaten, heeft geen kleppen en bestaat uit één stuk hout. De klank is bijna zoals de latere traverso, die vaak wel al kleppen heeft, of als de moderne dwarsfluit.

eenhandsfluitEenhandsfluit of zwegel
Wordt soms ook wel pipe of taborfluit genoemd en is in de vroege Middeleeuwen terug te voeren tot in Engeland.

 

Fife of pfeifeFife of pfeife
In de Middeleeuwen vooral gebruikt voor hoofse dansmuziek, maar later ook voor de gewone burgerij.

 

 



SchootharpHarp (je)
Harpen waren 3000 jaar voor Christus al bekend in de landen rond de Middellandse zee. Ze werden in Europa populair na de 8ste eeuw en werden vanaf dan op de schoot gespeeld. 

 

 

 

 

hommel/citer Hommel
De hommel, hummel of plankciter is een instrument dat waarschijnlijk in de Middeleeuwen is ontwikkeld. Hij werd vooral door boerenbevolking bespeeld en heeft inmiddels zijn populariteit verloren. In sommige volksmuziek zoals in Hongarije wordt hij nog steeds in groepen bespeeld in zogenaamde koren. Waarbij grotere en kleinere varianten samen een orkest vormen, soms in combinatie met andere instrumenten.

 

Hoornfluiten of Gemshoorn
Een instrument dat teruggaat naar de late Middeleeuwen. Het oudste opgegraven voorbeeld dateert uit de 15de eeuw, maar is misschien ook wel ouder.

Ierse lepelIerse lepelss
Zolang er (houten) lepels zijn, zijn die ook gebruikt als muziekinstrumenten. Wanneer de lepel officieel is uitgevonden is niet bekend. Later is men lepels voor instrumenten aan elkaar gaan construeren om het bespelen te vergemakkelijken.

 

 

kleppers Kleppers

 

 

 

 

Klokkenspel

Langhalsluit sazLanghalsluit (saz)
De oude Egyptenaren laten al gravures zien van langhalsluiten. Nu worden deze typische langhalsluiten vooral nog gebruikt in de oostelijke mediterane landen, zoals Griekenland en Turkije.

Luit (Arabisch - Alluit Ud)
Luiten hebben een oorsprong die veel verder terug gaat dan de Middeleeuwen. Ze zijn er in een aantal basisvormen en met verschillende stemmingen en aantallen snaren. In de Middeleeuwen weekte de Europesche Luit (met fretten) zich los van de Arabische luit (zonder fretten) en kreeg langzamerhand steeds meer snaren. In de renaissance en de barok groeide de luit uit tot een imposant instrument met veel bassnaren.

 

MirletonMirliton of uienfluit
We kennen de uienfluit tegenwoordig beter in de moderne vorm als kazoo. Maar zijn geschiedschrijving gaat terug tot in de middeleeuwen.



Mondharp Mondharp
Dit instrument is onder velen namen in vele landen bekend. De waarschijnlijke origine is in Azië, maar later ook in Turkije en nog later in de westerlijke Europesche landen.



Rammelstok met notenRammelstok
Een stok met hieraan noten gebonden, geven een exotisch geluid

 

 

 

 

 RebecRebec
De rebec werd ontwikkeld in de Middeleeuwen en was erg populair in de 15e en 16e eeuw. Het is een Europees strijkinstrument, maar waarschijnlijk ontwikkeld uit de Arabische vedel, ook wel rebab genoemd. De rebec werd voor het eerst genoemd als instrument in de 14e eeuw, hoewel een erg gelijkend instrument reeds bespeeld moet zijn rond de 10e eeuw. We nemen dan ook aan dat het om hetzelfde instrument gaat. Deze rebec is gebouwd door onze Bouwijn Fabrica.

 

 

RiqRiq (riqq of rik)
De riq is een slagwerkinstrument dat in de traditionele Arabische muziek veelvuldig voorkomt, maar werdt ook door de Romeinen en de Grieken gebruikt in voornamelijk religieuze muziek. De Europese variant is de tamboerijn.

 

 

 

 

Schalmei Schalmei
Waarschijnlijk kwam de schalmei vanuit de Islamitische landen tussen de 9de en de 12 de eeuw over naar Europa. Er zijn allerlei varianten en stemmingen te vinden. Hieruit heeft zich later onder andere de hobo ontwikkeld.

 

 

SchellenraamSchellenraam
De oude Egyptenaren noemden dit instrument een sistrum die nog niet echt grote schellen bezat, maar meer metalen stangetjes die heen en weer konden bewegen.

 

 

JacobsschelpenSchelpen (Jacobsschelpen)
Een sterke grote schelp die heel goed als instrument gebruikt kan worden in verschillende vormen en met verschillende geluiden. Bijvoorbeeld de buitenkanten tegen elkaar aan tikken of schuiven. Of juist de holle kanten tegen elkaar aan klepperen zoals bij een castagnette.

 

 

SlagtromSlagtrom

 

 

 

StrijkpsalterStrijkpsalter

 

 

 

 

 

RiqTamboerijn
De riq is een slagwerkinstrument dat in de traditionele Arabische muziek veelvuldig voorkomt, maar werdt ook door de Romeinen en de Grieken gebruikt in voornamelijk religieuze muziek. De Europese variant is de tamboerijn.

 

 

 

 

SnaartromTenorsnaartrom

 

 

 

VingerbekkensVingerbekkens
Vingerbekkens, Zills of Crotales genoemd werden al in de prehistorie gemaakt en gebruikt, vaak bij rituelen. Tegenwoordig vaak alleen nog gebruikt in "oosterse" buikdansmuziek.

 

 

vedelVedel (altvedel)
De vedel ontstond uit de rebec (rebube) en waarschijnlijk ook voor een deel uit de vroege gitaren. In Spanje werd er bijvoorbeeld op de citolen en de khitarra "del arco" gestreken. De transformatie van tokkelinstrumenten naar strijkinstrumenten geïnspireerd door de gestreken rebec? Wie zal het zeggen.....

 

 

sopraan, mezzo, alt, tenor, bariton

Zangstem
Misschien wel het aller, alleroudste instrument dat de mensheid kent.